Dit is een begrip die zeer uitgebreid is en ik niet alle dingen ga
benoemen. De meeste trikers hebben meestal al wat extra dingen op
hun trike gebouwd zoals lampen, claxons, boord computers, navigatie,
stoel en handgreep verwarming, alarm, cruise control, radio etc. Dus
de meeste trikes hebben al een afwijkende schema die niet
origineel is. Zie je ook meteen wat je allemaal op je trike
kan bouwen. Maar het houd in dat als mensen me vragen om een schema
voor een trike ik wel eens achter mijn oor krab. Een
schema voor een trike is meestal een schema zonder toeters en
bellen. Ieder fabrikant heeft een andere schema voor zijn bedrading.
Mocht je zelf een kabelboom willen maken teken het dan eerst uit op
papier of op de computer. Je kunt altijd een bestaand schema
gebruiken. Ook van een auto. Een trike is een auto volgens de wet en
moet de zelfde verlichting, knipperlichten,rem lichten, enzovoort
voeren. In deze pagina zullen veel links komen naar
voorbeelden of wat er even moet worden uitgelicht. Ook
zal er veel updates komen. Dus hou het goed in de gaten. Mocht je
zelf tegen iets aanlopen of dat je een idee hebt hoe iets beter kan
laat me het weten. Handige schakelingen. Namelijk twee weten
meer dan een.
Ik hou me aanbevolen E-Mail
Problemen De meeste problemen met het elektrische circuit in een
trike komen voort uit slechte contacten. Deze worden veroorzaakt door corrosie,
slechte of vuile stekkers of loszittende contacten. Vuile contacten kunnen met
in de handel verkrijgbare "contactspray" schoon worden gemaakt. Zelf ben ik eens
met een niet werkende koplamp weggereden waarvan ik dacht dat de lamp stuk was.
Het bleek een loszittende zekering te zijn. Ook zie je wel eens iemand voor je
rijden bij wie als hij remt en tegelijkertijd zijn richtingaanwijzer aanzet de
hele achterlichtunit begint te branden. Dit is een aarde(min)-probleem. Als je
twee lampen door middel van één kabel aan de aarde hangt, is er geen probleem.
Als die aardekabel geen contact maakt, gaan de lampen in serie staan waardoor ze
voor de helft allebei tegelijk gaan branden. Op het ritme van het knipperlicht
krijg je het disco-effect in het achterlicht. De lampen en de bedrading De meest uiteenlopende typen lampen komen in vele vormen en uitvoeringen voor
waarbij het principe steeds hetzelfde is. Een gloeidraad gemaakt van wolfram is
in een glazen bolletje gevuld met gas gemonteerd en gloeit op als er spanning op
komt te staan. Het gas zorgt ervoor dat de draad niet doorbrandt. Voordeel: we
hebben licht. Nadeel: de lichtopbrengst is in verhouding tot de afgegeven warmte
redelijk laag. Vandaar de uitvinding van bijvoorbeeld Halogeen lampen die
gebruikt worden voor onder andere de koplampen. Deze lampen hebben elektrisch en
fysiek een beter rendement. Bij de aansluiting van een lamp wordt meestal
gebruik gemaakt van een fitting. Zorg dat deze schoon is en kijk of de contacten
niet zijn geoxideerd. Verder moeten de aansluitdraden goed contact maken. Verder
is de verlichting hetzelfde als in moderne auto's en kan er weinig mee mis zijn.
Let bij aanschaf van een trike altijd op de bedrading. Zie je bij de motor en onder het zadel de inmiddels
bekende rode en blauwe kabelschoentjes in overvloed zitten vraag je dan af
waarvoor men dit heeft gedaan. Elektrische problemen met de draadboom in een
trike zijn zeer moeilijk te verhelpen. Deze draadboom wordt in de fabriek
gewikkeld en is later moeilijk te bereiken.
Spanning, stroom en weerstand De begrippen spanning, stroom en
weerstand kunnen het best worden uitgelegd met de vergelijking van een
tuinslang. De spanning, in Volt uitgedrukt, is de hoeveelheid druk op de slang.
De stroom is de hoeveelheid water die door de slang loopt. Deze wordt in Ampère
uitgedrukt. Knijpt men nu de slang een stukje in, ontstaat er een weerstand die
de hoeveelheid water aan het uiteinde van de slang beïnvloedt. Zoals je begrijpt
verhouden de drie zich altijd met elkaar op een manier die altijd gelijk is. Elk
elektrisch apparaat heeft een bepaalde weerstand en trekt dus altijd een
bepaalde stroom. Anders uitgedrukt bepaalt de weerstand in de tuinslang de druk
aan het uiteinde van de slang en de hoeveelheid water die wordt verbruikt. Een
gloeilamp bijvoorbeeld heeft ook een weerstand die er voor zorgt dat hij
aangesloten op bijvoorbeeld een accu een bepaalde stroom trekt. Door middel van
de gegevens op de lamp kan worden berekend hoeveel die stroom is. Dit is
belangrijk om te weten in verband met onder andere de hoeveelheid stroom die de
autoaccu moet gaan leveren.
Op een lamp staat bijvoorbeeld de spanning en het aantal Watts opgegeven. Om nu
te weten hoeveel stroom deze lamp trekt, gebruiken we de volgende formule.
Het aantal Watt is gelijk aan het aantal Volt maal het aantal Ampère.
Een trikelamp van bijvoorbeeld 24 Watt en de aangegeven spanning is 12 Volt.
Watt is gelijk aan spanning (Volt) maal de stroom (Ampère).
Dus: 24 Watt is gelijk aan 12 Volt maal de stroom. De stroom is dus 2 Ampère.
Zo kunnen we onder andere bepalen hoe groot een zekering moet zijn om een
trikelamp te beveiligen. Ook kunnen we nu berekenen hoe groot een accu moet zijn
of hoe zwaar een schakelaar moet worden uitgevoerd.
(Wet van Ohm)
U = I * RI = U / R R = U / I
P = I * U
R = weerstand
U = volt
I = ampère
P = vermogen
Wet van Ohm
Calculator
Een
veelvoorkomende vraag is, "hoe reken ik aan de hand
van de Wet van Ohm?" Deze calculator helpt je
daarbij. Vul twee velden in en druk op "bereken!"
Meten aan elektriciteit
Om
metingen te kunnen verrichten aan de trike volstaat een multimeter, een
testlampje van 12Volt 2-5 Watt en eventueel een stroboscooplamp voor de
afstelling van het ontstekingstijdstip. Multimeters zijn er tegenwoordig in
allerlei uitvoeringen. De meeste zijn uitgevoerd met een digitaal display (zoals
de klok op je video) en kunnen alle basisfuncties aan zoals het meten van de
spanning, de stroom en de zogeheten weerstandswaarde. Handig zijn de
uitvoeringen die een "piepje" geven bij het doormeten. Zo kan de meter ook uit
het zicht worden gebruikt wat wel eens makkelijk is als men bijvoorbeeld onder
de trike ligt. De meter die wij nodig hebben hoeft geen dure te zijn. Goede
multimeters zijn in de gespecialiseerde elektronica zaken te krijgen vanaf zo'n
20 Euro.
Als je gaat meten aan een bepaalde draad of contact om te kijken of er spanning
op staat is het verstandig dit met een testlampje te doen. Deze zijn in de
handel verkrijgbaar. De makkelijkste is het schroevendraaier model waarbij een
klem aan een punt van het chassis kan worden gehangen waardoor je makkelijk op
de te meten plus contacten kunt "prikken". Het voordeel ten opzichte van een
multimeter is dat zo'n lampje een grotere hoeveelheid stroom nodig heeft dan een
multimeter om te kunnen werken. De stroom die een multimeter namelijk nodig
heeft om iets te meten is zo klein dat je met een multimeter wel 12 Volt meet
maar zodra er een belasting (bijvoorbeeld lamp) aan wordt gehangen deze niet
werkt. Dit komt door het fenomeen van de lekspannig. Lekspanning veroorzaakt een
spanning op een draad of contact die ogenschijnlijk niet is ingeschakeld. De
oorzaak van dit euvel komt onder andere door de capacitive werking (onderlinge
beïnvloeding) van twee naast elkaar lopende draden.
De draden beïnvloeden elkaar en veroorzaken daardoor dit fenomeen. De
hoeveelheid stroom die hierbij door de draad loopt is zeer laag. In zo'n geval
meet je dus wel 12Volt met de meter maar zodra je er iets aan hangt
(bijvoorbeeld een koplamp), brandt hij niet. Met een testlampje van bijvoorbeeld
2 of 5 Watt heb je hier geen last van. Deze trekt teveel stroom om te kunnen
branden.
De multimeter gebruiken we om bijvoorbeeld de hoogte van de spanning of stroom
te meten.
Een handige tip is om een naald te gebruiken bij het meten van een draad waar
geen stekker aanzit. Prik de naald door de isolatie van de te meten draad
waaraan je bijvoorbeeld de testlamp kunt aansluiten. Let op dat je met diezelfde
naald geen kortsluiting veroorzaakt!
Stroomdraden zijn over het algemeen
geïsoleerd door een kunststof mantel van bijvoorbeeld pvc.
Als deze isolatie rondom de stroomdraden beschadigd raakt, dan
kunnen de draden contact met elkaar maken, waardoor er een
stroom gaat lopen. Bij direct contact zal er een grote stroom
lopen, maar het contact kan ook lopen via een vochtig materiaal,
of via een oxidatielaag, etc. In dat laatste geval zal er geen
grote stroom lopen, maar er ontstaat wel warmteontwikkeling die
brand tot gevolg kan hebben.
Bij draden van een trike kan de isolatie beschadigd raken als
deze tegen een scherpe rand ligt of aan een te hoge temperatuur
wordt blootgesteld.
Trike met kortsluiting er blijft weinig van over.
Zelf heb ik bij een auto meegemaakt wat kortsluiting kan
veroorzaken. Men krijgt een branderige lucht in de neus de
dradenboom begint te smelten hoop rook ontwikkeling en wat
uitmondt dat draden beginnen te gloeien en even later staan de
stroomkabels in brand en even later je voertuig ook.
Op mijn eigen trike heb ik het hele circuit via 2 grote
zekeringen lopen op de plus pool van de accu. Het kost
maar een paar centen meer en je kunt er een hoop narigheid mee
besparen.
Bobine Een bobine zet de accuspanning van 12V om in
een hoge spanning van van ongeveer (afhankelijk van de motor) 20.000
tot 30.000 volt. Deze spanning is nodig om een krachtige vonk te
krijgen bij de bougie.
De bobine zit bij nieuwere motoren direct op de bougie gemonteerd.
Elke cilinder heeft dan een eigen bobine.
In een benzinemotor moet aan het einde van de compressieslag het
brandstof- /luchtmengsel ontstoken worden. Dat gebeurd doordat de
bougie een vonk geeft.
Om de bougie te laten vonken is er een spanning tot wel 20.000 volt
nodig. Een bobine zorgt dat deze spanning opgewekt
Op de bobine zit een + en een - aansluiting.
Er zijn diverse draden die op deze aansluitingen moeten/mogen.
Zie de tabel hier onder.
Gegevens VW kever motor
Kleur van draad
Komt van
Moet op
Zwart
(contactslot)
+
??
Choke
+
Zwart
Achteruitrijlichten
+
Groen
Verdeler
-
nvt
Toerenteller
-
Ontsteking schema
Een motor heeft drie dingen nodig om
te draaien namelijk brandstof, lucht en een ontsteking.
De ontsteking gebeurd in de cilinder. De
bougie zorgt voor een vonk in de cilinder.
Deze vonk ontstaat dat de bobine een hoge voltage naar de bougie
stuurt.
De verdeler verdeelt de spanning over verschillende
bougies.
Opsporen van een kortsluiting
Ik heb het probleem gehad dat elke keer dezelfde zekering kapot ging, soms
na een week en soms na 2 weken maar steeds weer ging de zekering
kapot. Er moest ergens een af en toe kortsluiting zitten maar hoe
vind je dat, zeker als het maar zo af en toe fout gaat.
Er bestaat een handige truc om kortsluitingen op te sporen zonder
dat het een vermogen aan zekeringen kost en dat is door de zekering
eruit te halen en op de plaats van de zekering een koplamp te
plaatsen.
Men boort twee gaatjes in een oude zekering twist er twee draden
aan. Afplakken met tape aan de andere kant monteer je een goede 12
volt lamp en de speur tocht kan beginnen. Door
verschillende schakelaars aan en uit te zetten of met de dradenboom
de draden heen en weer te bewegen.
Wanneer er niet teveel gebruikers aangesloten zijn zal de
koplamp zacht branden en de aangesloten apparaten zullen gewoon
werken. Treedt er echter een kortsluiting op dan zal de lamp vol
gaan branden. Op deze manier kun je dus rustig overal aan de
bedrading rommelen totdat de lamp fel zal gaan branden wat aangeeft
dat de kortsluiting in die buurt gezocht zal moeten worden.
De oplossing is vaak het probleem niet maar het vinden van de
oorzaak wel, met deze truc is het veel eenvoudiger om een dergelijke
storing te vinden.
Om glaszekeringen gevuld met zand te testen zonder een multimeter kan
een eenvoudige spanningzoeker gebruikt worden. Stop de
spanningzoeker in een stopcontact, houd de zekering bij een kant met
de hand vast en druk de andere kant op de metalen achterkant van de
spanningzoeker. Als de spanningzoeker licht geeft is de zekering
goed en zo niet dan niet ;-). Ook bij gloeilampjes is het soms
lastig te zien of ze echt defect zijn en kan deze truc uitkomst
bieden.
Serie en parallel schakelingen
Serieschakeling
In een serieschakeling
zitten alle onderdelen in stuk aan elkaar op 1 stroomdraad.
Hierdoor is deze schakeling wel wat gevoeliger voor
defecten. Als er in een rij van bijv. 4 lampjes 1 lampje
stuk gaat, zullen alle lampjes het niet meer doen. Dit komt
omdat dit lampje ook een heel belangrijk onderdeel is van de
stroomkring, het geeft namelijk ook de stroom door. In de
parallelschakeling zijn de lampjes parallel of evenwijdig
zijn verbonden, elk lampje krijgt z'n eigen stroomkring
vanaf de stroombron.
Parallelschakeling
In de parallelschakeling zijn
de lampjes parallel of evenwijdig zijn verbonden, elk lampje
krijgt z'n eigen stroomkring vanaf de stroombron.
relais
In een trike zitten vele
relais die deel uitmaken van een elektrische schakeling. Relais zijn nodig
omdat de meeste schakelaars de grote stroom niet aankunnen om
bijvoorbeeld de koplampen aan te doen. Een relais bestaat uit een spoel met
daarin een kern. De kern is magnetisch als er spanning op de spoel komt te
staan. Zo trekt de kern een plaatje naar beneden dat werkt als een schakelaar.
De dashboardschakelaar zet spanning op de spoel van het relais. De spoel van het
relais trekt niet zo veel
stroom en kan makkelijk door de dashboardschakelaar worden bediend.
Wat je niet moet doen.
Klakkeloos draden aan elkaar verbinden. Op het internet ben ik wel artikels
tegen gekomen over het installeren van componenten.
Hier heb je dus spanning voor nodig. Trek het niet af van verlichting of
kilometer teller. Moet je altijd met licht oprijden om stroom te hebben.
contact slot zou ik ook geen draad afhalen kijk uit voor piek spanning en je
weet niet of dit een constante stroom bron is. Een andere draad prikken je weet
niet wat voor functie die draad heeft. En wat voor zekering er voor zit of
misschien wel helemaal geen. Bij ieder component zit wel een aansluitschema bij
volg deze strikt op ook voor de aanspraak op de garantie. Ik ga je niet
vertellen hoe je zo'n ding moet aansluiten wat er zijn verschillende merken en
ook weer verschillende aansluitingen. Want op de aarde kan ook zowel + als - de
minpool van de accu zijn aangesloten. Dit kan me altijd zien welke draad
rechtstreeks naar het frame loopt.
Pak gewoon een nieuw kabeltje van de plus van de accu en zet er altijd een
zekering er tussen. Weet wat je doet. Of laat het beter de vakman doen die weet
wat hij doet.
Heb je geen stroom meer op een bijvoorbeeld een
achterlicht zoek dan de oorzaak maar pak niet bijvoorbeeld van de andere kant
een spanning die de licht weer zal doen branden. Dit is om moeilijkheden vragen
en het zal niet de eerste trike wezen die kortsluiting veroorzaakt en eventueel
in de brand vliegt.
Nogmaals weet wat je doet.
Door een elektrische
spanning op de aansluitingen S1 en S2 van de spoel te
zetten, zal er door de spoel een stroom gaan lopen,
waardoor de U-vormige kern (lichtblauw) gemagnetiseerd
wordt. Nu wordt het anker (donkerblauw) naar de kern toe
getrokken. Aan het anker is een moedercontact C (van
Common, gemeenschappelijk) bevestigd wat in rust het
bovenste verbreekcontact NC (van Normally Closed, in
rust gesloten) raakt en in bekrachtigde toestand het
onderste maakcontact NO (van Normally Open, in rust
geopend), zo wordt de elektrische verbinding tussen C en
NC omgeschakeld naar die tussen C en NO. Als de spanning
van de spoel wordt afgehaald, valt het anker af, en
blijft in zijn oorspronkelijke positie, tot de spoel
opnieuw wordt bekrachtigd. Het eenvoudigste relais heeft
alleen een moedercontact (C) en een maak- (NO) of een
verbreek- (NC) contact. De meeste relais hebben
tenminste één set van drie contacten (moedercontact,
maakcontact en verbreekcontact) en er bestaan relais met
wel 12 sets contacten.
Voor gelijkspanningsspoelen
maakt het niet uit welke polariteit de aangelegde
spanning heeft. In sommige relais is echter een
vrijloopdiode over de spoel geïntegreerd, waardoor de
polariteit wel vastligt. Voor wisselspanningspoelen
maakt de polariteit nooit uit.
zekeringen
Een zekering is een beveiliging voor overspanningen en kortsluitingen van
trikes. Zekeringen hebben meestal verschillende kleuren, naast de kleurcode
staat op de zekering een getal, die het aantal ampère aangeeft waarbij de
beveiliging doorbrandt. De meeste zekeringen zijn in een trike aangebracht in
een zogenaamde zekeringenkast. De meeste trikes hebben een zekeringkast onder de
tank , zadel of in het motorcompartiment... Dit kan afwijken ook naar een
andere plaats.
Je hebt verschillende soorten zekering de hele oude die nog steeds gebruikt
worden de porseleinen waar bij de smeltdraad over het het porseleinen gedeelte
loopt.
De gewone steek zekeringen De gewone steek zekeringen die momenteel veel in de
huidige trikes voorkomen.
zekering met geïntegreerd lampje Autozekering met geïntegreerd lampje, licht op
wanneer de zekering is gesprongen zodat u ze gemakkelijk kan traceren. Dit is
makkelijk in het donker je ziet meteen welke zekering kapot is. Wel zorgen dat
je zekeringen mee neemt.
Mini zekering Een kleiner soort zekeringen
Automatische zekeringen Bij overbelasting springt er een pennetje uit. Drukt men
deze terug dan is de zekering weer actief.
Ampère waarde zekeringen
De zekeringen zijn er in verschillende kleuren niet
omdat dit zo leuk of verfrissend lijkt maar iedere kleur heeft een bepaalde
waarde.
Meestal staat de ampère waarde ook op de zekering vermeld ga hier in eerste
instantie van uit.
kleurschema zekeringen
zwart
1 ampère
blauw
15 ampère
grijs
2 ampère
geel
20 ampère
violet
3 ampère
transparant
25 ampère
rosé
4 ampère
groen
30 ampère
licht bruin
5 Ampère
paars
35 ampère
bruin
7.5 ampère
oranje
40 ampère
rood
10 ampère
Zekeringtrekker
Dit is een handig hulpmiddeltje om de steek zekeringen er uit te trekken
Zo zie je er is veel te vertellen over zekeringen. Mij
wordt ook wel eens gevraagd kan het een kwaad een zwaarder zekering te
gebruiken.
bijvoorbeeld 10 ampère in plaats van 7.5
Wat zijn de consequenties dan.
De bedrading van je trike kent een maximale belasting. Boven deze belasting kan de bedrading
heet worden en verbranden/smelten. Hoe zwaar de draden belast mogen worden hangt
weer af van de diameter (dikte) en de lengte van de gebruikte kabels. De
fabrikant van je motor berekent vrij precies met welke kabeldikte hij minimaal
toekomt voor elke toepassing. Daarbij wordt slechts een geringe marge als aangehouden,
"zwaardere" bedrading is immers duurder! Een zekering wordt ook wel een
smeltveiligheid genoemd.
En een
zekering van 10A is ruim 40% zwaarder dan een van 7A! Uit dit verhaal kun je al
concluderen waar ik naartoe wil: Ja! Een zwaardere zekering gebruiken dan
voorgeschreven kan gevaarlijk zijn. Levensgevaarlijk zelfs. Je wilt niet dat die
trike er op een ongelegen moment mee uitscheidt. Je wilt nog veel minder dat het
je ineens wat heet onder je zitvlak wordt..... Een verkoolde trike is niet leuk.
De
kapotte zekeringen zijn eenvoudig te
controleren. Meet aan beide kanten van de zekering of er spanning op staat. Is
dit het geval dan zijn ze goed. Heb je aan één kant wel en aan de andere kant
géén spanning dan is de zekering kapot. Meet je geen spanning aan beide kanten,
verwijder de zekering en meet hem door met een Ohm-meter.
